Ong vò vẽ đốt: Dấu hiệu nguy hiểm và khi nào cần nhập viện

Bị ong vò vẽ đốt nhiều vết, đặc biệt tại vùng đầu, mặt, cổ, có thể gây phản ứng toàn thân và biến chứng do nọc độc. Cụ ông 71 tuổi bị ong vò vẽ đốt 6 vết vùng đầu và má trái đã được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hợp Lực để cấp cứu, theo dõi dù ban đầu chưa có dấu hiệu bất thường về hô hấp, tuần hoàn. Bài viết cung cấp cách xử trí ban đầu và những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sau khi bị ong đốt.

    Một vết ong đốt có thể chỉ gây đau, sưng, đỏ tại chỗ, nhưng nhiều vết đốt, đặc biệt do ong vò vẽ hoặc ong bắp cày, có thể gây phản ứng toàn thân và các biến chứng nghiêm trọng do nọc độc.

Cụ ông 71 tuổi bị ong vò vẽ đốt nhiều vết vùng đầu, má trái được cấp cứu và theo dõi tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hợp Lực

Cụ ông 71 tuổi bị ong vò vẽ đốt 6 vết vùng đầu, mặt
    Mới đây, một cụ ông 71 tuổi bị ong vò vẽ đốt khoảng 6 vết vào vùng đầu và má trái trong lúc chặt cây. Sau khi được loại bỏ vòi chích và xử trí ban đầu tại trạm y tế, cụ được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hợp Lực để cấp cứu và theo dõi.
    Khi vào Khoa Hồi sức cấp cứu, cụ tỉnh táo, tiếp xúc tốt, đau nhiều tại vùng đầu và má trái, cảm giác mệt nhưng chưa ghi nhận khó thở, tức ngực hay bất thường về hô hấp, tuần hoàn.
    Do bị nhiều vết đốt, trong đó có các vị trí ở vùng đầu và mặt, các bác sĩ theo dõi sát tình trạng tại các vị trí bị đốt, đặc biệt là mức độ đau, sưng và diễn biến tổn thương tại chỗ, đồng thời theo dõi các dấu hiệu bất thường toàn thân.
    Trong quá trình theo dõi tại bệnh viện, cơn đau tại vùng bị đốt giảm dần, tổn thương không diễn biến bất thường. Cụ không xuất hiện khó thở, tức ngực hay các dấu hiệu bất thường về hô hấp, tuần hoàn. Sau thời gian theo dõi, cụ tỉnh táo, tiếp xúc tốt và tình trạng tiếp tục cải thiện.
    Theo BS. Nguyễn Văn Tùng – Khoa Hồi sức cấp cứu, sau khi bị ong đốt, vùng tổn thương có thể tiếp tục sưng, đỏ và đau trong những giờ đầu; tình trạng sưng thường rõ hơn trong khoảng 24–48 giờ đầu. Ở những trường hợp nhẹ, vết sưng có thể giảm dần sau 1–2 ngày, tuy nhiên một số trường hợp có thể còn sưng nhẹ kéo dài 5–7 ngày trước khi hồi phục hoàn toàn.
    Vì vậy, người bị ong đốt cần tiếp tục theo dõi diễn biến của vết đốt trong những ngày tiếp theo. Nếu tình trạng sưng ngày càng lan rộng, đau tăng hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
    Ong vò vẽ đốt có thể gây nhiều mức độ phản ứng khác nhau, từ đau, sưng tại chỗ đến phản vệ hoặc các biến chứng do nọc độc. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện suy gan, suy thận cấp, rối loạn đông máu, tan máu, suy đa tạng, thậm chí đe dọa tính mạng.
    Đặc biệt, không nên chủ quan chỉ vì ban đầu người bị đốt vẫn tỉnh táo và chưa xuất hiện khó thở hay tức ngực. Diễn biến sau khi bị ong đốt có thể thay đổi và cần được theo dõi phù hợp với số lượng vết đốt, vị trí bị đốt và tình trạng của từng người.

Sau thời gian theo dõi và điều trị tại khoa Hồi sức cấp cứu, tình trạng của cụ ông 71 tuổi cải thiện, không ghi nhận dấu hiệu bất thường về hô hấp, tuần hoàn.

Xử trí thế nào ngay sau khi bị ong đốt?
    Trước tiên, cần nhanh chóng rời khỏi khu vực có ong để tránh tiếp tục bị tấn công.
    Nếu còn vòi chích trên da và nhìn thấy rõ, có thể nhẹ nhàng loại bỏ bằng dụng cụ phù hợp. Không nên bóp, nặn hoặc chà xát mạnh vào vùng bị đốt. Sau đó, rửa sạch vùng tổn thương bằng nước và xà phòng. Có thể chườm lạnh để giúp giảm đau và sưng tại chỗ.
    Tuy nhiên, xử trí ban đầu tại chỗ không đồng nghĩa với việc có thể chủ quan. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại ong, số lượng vết đốt, vị trí bị đốt và tình trạng sức khỏe của từng người.
    Đặc biệt, người bị nhiều vết đốt hoặc bị đốt ở vùng đầu, mặt, cổ nên được đánh giá y tế sớm.
    Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, tức ngực, sưng phù môi hoặc mặt, nổi ban/ngứa toàn thân, chóng mặt, mệt lả, nôn ói, tụt huyết áp hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến bất thường, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được kiểm tra và xử trí.
    Không nên chờ đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới đi viện, đặc biệt ở trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh lý nền hoặc người bị nhiều vết đốt. Việc được nhân viên y tế đánh giá và theo dõi sớm giúp phát hiện và xử trí kịp thời những diễn biến bất thường.

Chủ động phòng tránh ong đốt khi làm việc và vui chơi
    Ong thường làm tổ ở cây cối, bụi rậm, mái nhà hoặc những khu vực ít người qua lại. Khi chặt cây, phát quang bụi rậm, làm vườn hoặc làm việc tại khu vực có nguy cơ gặp tổ ong, cần quan sát xung quanh trước khi thực hiện công việc, mặc quần áo dài và sử dụng trang phục bảo hộ phù hợp.
    Khi vui chơi, dã ngoại hoặc đi rừng, không chọc phá tổ ong hay dùng que, vật dụng để xua đuổi ong. Nếu phát hiện ong bay xung quanh, nên bình tĩnh rời khỏi khu vực, tránh vung tay hoặc đập mạnh vào ong.
    Một vết ong đốt có thể chỉ gây đau và sưng tại chỗ, nhưng nhiều vết đốt, đặc biệt do ong vò vẽ hoặc ong bắp cày, có thể gây phản ứng toàn thân và diễn biến nặng. Chủ động phòng tránh, xử trí đúng và theo dõi diễn biến sau khi bị ong đốt là điều cần thiết để hạn chế nguy cơ biến chứng.